De Patrijs of Veldhoen. {Perdix perdix}

De Patrijs is een kleine, compacte vogel die leeft in het open veld en braakliggend grond met aan de rand bossages om zich te kunnen verbergen bij gevaar. Dit kan zijn vanuit de lucht, maar ook over de grond. Het gaat niet goed met deze soort. Het aantal is sterk afgenomen sinds 2014-2015. Toen telde de totale populatie in Nederland nog 17-18.000 vogels. Tijdens de landelijke telling van het aantal broedparen 2020 nog slechts 5000. Oorzaak: weinig braakliggend grond meer in Nederland. Een dramatische afname van 91% tussen 1980 en 2023.

De broedtijd loopt van eind april tot in september voor het eventuele 2e broedsel. Het legsel van het 1e broedsel bestaat meestal tussen de 12 en 20 eieren, terwijl het 2e broedsel lagere aantallen eieren telt. De broedduur bedraagt tussen de 22 en 24 dagen. Het broeden begint na het leggen van het laatste ei. De kuikens gaan vrijwel direct aan de wandel [Nestvlieders]. Het nest is een ondiep kuiltje in de grond met wat grassen de droge bladeren. Het voer bestaat uit zaden, bladeren en ook wel pas gesproten mais kiemen.

2013 was het jaar van de Patrijs. Herkenning van de beide sexen. Ze hebben beiden een compact lichaam met diverse kleuren bruin. Het mannetje heeft een grijze borst en een grotere bruine vlek [hoefijzer model] op de onderkant van de borst/buik, dan het vrouwtje. Ook op de kop van het mannetje is meer rood te zien dan bij het vrouwtje. Waarneming van de Patrijs gaat het beste in de winter als er sneeuw ligt. In de zomer zijn ze weinig opvallend door hun uitstekende schutkleur. Jonge vogels zijn lichter bruin van kleur en missen de bekende bruine vlekken en het rood rond de snavel. Gelukkig is het nu een sterk beschermde soort en mag er dus niet meer op gejaagd worden.

Draaihals op de Sallandse Heuvelrug. [Jynx torquilla-Wreckneck-Wendehals]

Op 29-04-2009 zag ik mijn 1e Draaihals op het tuinhek bij ons chter in de tuin. Mijn eerste gedachte was dat het een ontsnapte, tropische vogel was. Maar des te blijer was ik met mijn eerste waarneming van de Draaihals.

Nog diezelfde middag kreeg ik een telefoontje van iemand waar een vogel tegen het raam was gevlogen en dood op de grond lag. Ook dat bleek een Draaihals te zijn. Deze heb ik meegenomen om te laten opzetten. Op 3 mei 2013 zagen we tijdens een fietsrondje Tetjehorn/Schildmeer, langs het fietspad de 2e Draaihals in het gras. Ook deze vogel liet zich goed fotograferen. Echter deze vloog in het riet en ik er achteraan. Deze foto's zijn ook redelijk gelukt.

Velen vroegen zich af, hoe ik hem had gevonden.

13 jaar en 3 dagen later zag ik op de Sallandse Heuvelrug mijn 3e exemplaar. Deze was moeilijker te fotograferen, omdat hij op een behoorlijke afstand zat. Plm. 75 meter. Maar toch ook de foto's zijn goed gelukt. Dit exemplaar moest je werkelijk op zijn gezang vinden, want bruin tussen bruin gaat wat moeilijker. Tot zover mijn waarnemingen.

De Draaihals is een bruinkleurige vogel in het model van een Spreeuw. Echter de Draaihals is slanker. De lengte isongeveer 16-17 cm en de spanwijdte zo'n 34 cm. Het verenpak is over het algemeen bruingestreept/geschubt. Dus meerder kleuren bruin met hier en daar wat fijne, zwarte dwarsstrepen. Het hoofdvoedsel bestaat uit mieren, die hij op de grond zoekt en de vliegende insecten vangt hij vanaf zijn "hogezit" tussen de takken en bladeren. Hij kan zijn kop bijna 360° draaien, vandaar zijn naam. Het is een bedreigde en zeldzame spechtensoort die ook in Nederland broedt en overwinterd in Afrika, ten zuiden van de Sahara. Eind april/begin mei keert hij terug naar onsland en wordt op meerdere plekken gezien. Het aantal broedparen bedraagt in Nederland ongeveer 250. [Telling SOVON 2024].

Hij staat op de Rodelijst van Nederlandse broedvogels als ernstig bedreigd.

De Steenuil. [Athene noctua].

Dit jaar 2026 is het Jaar van de Steenuil.

Het gaat niet zo goed met de Steenuil in ons land. Er verdwijnen steeds meer [opgeruimde] boerenerven. Ik weet nog goed dat er, zo'n 70 jaar geleden, bij mijn grootvader een koppeltje Steenuilen op het erf zat. Deze zaten in de oude kapschuur, op en in een grote stapel ruiterstokken. Erg schrikachtig waren ze niet en je kon er dus betrekkelijk dichtbij komen. Het ruige nest lag er tussen op een stapeltje horizontaal liggende stokken.

Je kon er niet tussen kijken, maar als er jongen waren kon je ze duidelijk horen schreeuwen om voedsel. Ook 's avonds kon je het mannetje hoeren roepen. Of hij zat op de stapel stokken of op het dak van de kapschuur. Was het heel mooi weer, dan zat hij ook op het dak van de boerderij. Tegenwoordig zitten de Steenuilen veel meer in de door mensen gemaakte holen. Oftewel nestkasten. Ook hier wordt noodgedwongen gelukkig steeds meer gebruik van gemaakt.

Ik vind het nog steeds een magnifieke vogel om te zien en hoop dat de populatie zich snel weer gaat herstellen. De meeste kans om er een te zien is in het midden van het land. In noord Nederland zie je ze vrij weinig.

Meer info: STONE. Steenuilenoverleg Nederland.