De winter komt eraan.

Deze boom heeft een gedeelte tijdens de storm verloren.

De Elfenbankjes op een boomstam.

 De zware storm van 1½ week geleden is geluwd, maar de eerste speldenprikken van de winter zijn al weer zichtbaar. Zo ook in het Biessummerbos. Overal zie je de wit omrande bladeren, planten en grassen. Vanmorgen konden de handschoenen wel weer aangetrokken worden want het was erg fris op de fiets.
 Op de, jaren geleden afgezaagde boomstammen hebben zich een soort kleine Elfenbankjes geposteerd. Langzaam aan zullen ze de boomstam "opeten" en het restant wordt teruggegeven aan de natuur en nieuwe planten zullen er gaan groeien.

IJskristallen op een bodemplant.

 Op de vele kleine plasjes water, die op de fietspaden liggen, hebben zich de eerste ijspegels gevormd.

IJskristallen op een plasje water.

 De Kardinaalsmuts heeft zijn blad laten vallen en toont nu zijn mooiste vruchten, die erg giftig zijn, maar als we een aantal weken verder zijn zullen de vruchten afgestorven zijn. Dan is het weer wachten op het volgend jaar,

Kardinaalsmuts.

Met kristal omrand blad.

 Over het grasland, waar in de zomer de reeën lopen, heeft zich een dunne witte deken gevormd van kleine ijskristallen.

Overzicht over het grasland met ijskristallen.

Walnoot [Juglans regia, L-1753]

We gaan een boom opzetten over de Walnoot of Okkernoot.

Noten soorten door vorm van de noot.

De soort komt voor in grote delen van Zuid- en West Europa behalve in de Scandinavische landen. De vorm van de noot hangt samen met de soort. De onrijpe vruchten zijn beschermd met een dikke, iets kleverige bolster. [Denk aan de kastanje].

De Walnotenboom in volle glorie.

De Walnoot kan een hoogte bereiken van ongeveer 15 meter en een breedte van 10 meter. De boom komt meestal voor in grotere tuinen en parken en dan vooral om zijn fraaie, dichte kroon. De noot-productie is minder interessant. Wel moet gezegd worden dat het vlees in de keiharde schaal, bijzonder smakelijk is. Als de boom is geënt op een goede onderstam, kan de noot productie redelijk zijn.

De vruchten [noten] in de boom.

De bloeitijd loopt van april tot en met eind mei. Aan dezelfde boom komen zowel mannelijke als vrouwelijke katjes. Wisselende weersomstandigheden in het voorjaar, beïnvloeden de bloei en de vruchtzetting. Het gebeurd ook dat de mannelijke katjes eerder bloeien dan de vrouwelijke. Soms heeft dit voordeel, vooral in een late vorstperiode in het voorjaar.

De vruchten van dichtbij.

De boom houdt van een humusrijke, luchtige grond en een goede afwatering van het hemelwater. Snoeien wordt alleen gedaan door het verwijderen van dood hout. Rijpe noten moeten vanzelf uit de boom vallen. Wordt er wel geschud of geplukt, dan bestaat de kans op beschadiging en het zgan. "bloeden" van de boom. De vrucht [noot] is na rijping door drogen en goed ventileren, nog zeker 2 jaar houdbaar en geschikt voor consumptie. In de herfst en winterperiode wordt de noot ook verzameld en gegeten door Gaaien en Eekhoorns. Die verstoppen de vruchten in de buurt van een boomstam, om later, als er sneeuw ligt, weer opgezocht en gegeten te worden.

De vruchten uit de schil.

Nutswaarde.

In tuinen bij kastelen en buitenplaatsen, kreeg de Walnoot een voorname rol toebedeeld: "Pronken met een majestueuze exoot". Bij boerderijen had de Walnoot meer een functie om muggen weg te houden bij de koeienstal. De bladeren bevatten de stof "juglandine", een stof die muggen op afstand houdt. In de meubelindustrie dient het walnoot-hout voor het fineren van o.a beukenhout en produceren van meubelen. De noten worden ook gebruikt voor de productie van "notenlikeur".

Profiel van de boom in de winter.

Foto van de bloeiwijze volgt in het voorjaar.

VRS Schiermonnikoog.

Het juiste adres.

Zondag 6 oktober 2013 zijn we met 18 vrijwilligers van de Zwanenwerkgroep Avifauna Groningen, tijdens hun jaarlijkse uitstapje op Schiermonnioog beland. Al direct vanaf de boot zagen we een Dwerggans met 3 hybriden en veel Brand- en Rotganzen op de weilanden. Jan Beekman en André Boven zijn de drijvende krachten achter dit gebeuren. Ze hadden een afspraak gemaakt met de VRS Schiermonnikoog, om een bezoek te brengen aan dit ringstation Het Groene Glop. [Dit is het Schiermonnikoogse woord voor "een lage natte duinvallei"]. Om 11 uur waren we er en kregen een interessante, uitgebreide uitleg door o.a André van Loon, over het ringen van kleine vogeltjes. Wij zijn immers alleen maar "zwaargewichten" gewend.  

Aandachtige toehoorders.

 Jaarlijks ringen ze hier zo'n 7-8000 vogeltjes. Soorten als: Kool- en Pimpelmees, Heggenmus, Winterkoning, Roodborst, Waterral, Gaai en af en toe een Sperwer gaan door hun vakkundige vingers. Maar ook zeldzamere soorten als: o.a. Goudlijster, Pallas boszanger, Bladkoning, Kleine vliegenvanger. Op 17 augustus 2013, werd sinds 1991, de 15.000 ste Fitis gevangen en geringd. Het gebouw is ongeveer 50 jaar oud, maar voldoet nog goed als onderkomen voor hun werkzaamheden.

Gevangen vogeltjes "in de zak"

Deze Sijs is geringd.

"Jij mag hem weer loslaten".

 Als je bedenkt dat het gemmiddeld gewicht van hun gevangen vogeltjes 20 gram is, dan ring je een totaal gewicht van 7000x20 gram is 140 kg. Dit gewicht wordt bij ons al door de 12-de of 13-de Knobbel gehaald. Na het afscheid van de VRS zijn we een kop koffie met "wat"erbij, of iets dergelijks gaan drinken in het dorp en verder gefietst over het mooie eiland. We zagen bij de Westerplas o.a. Pijlstaart, Lepelaar, Slobeenden, Kleine zilverreiger en als toegift een overvliegende Rosse franjepoot. Later in de middag zagen we ook nog 3 Roodhalsganzen tussen de Brandganzen in de Bankcspolder. Op de pier van de jachthaven werd nog een alu-ring afgelezen van een Zilvermeeuw. Langs de dijk tussen de jachthaven en de Strekdam naar de boot, zagen we nog een Kokmeeuw met een witte kleurring [Wit VEV0]. Uit de terugmelding bleek het een vogel te zijn die was geringd in Leiden door Frank Majoor, op 25-12-2012. Dit was de eerste aflezing buiten Leiden.

Roodhalzen kijken.

Deze was geringd.

 Al met al een zeer geslaagde dag en voor herhaling vatbaar.
Bron:
VRS Schiermonnikoog [www.vogelringschier.nl]
Peter Volten
Ko Veldkamp [www.natuurlijknatuur.blogspot.com]

Nog meer herfst.

Eikel.

Nog meer herfst. Voor wie goed in de rondte kijkt, ziet dat ik nog een hoop kleuren ben vergeten. Voor al deze mensen nog een aanvulling uit onze rijke natuur.

Duindoorn.

Duindoorn is een voedselrijke, bes-dragende struik die vooral in de duinen en langs de kust voorkomt. Deze struik trekt veel Kramsvogels [Turdus pilaris], Koperwieken [Turdus iliacus], Merels [Turdus merula] en kraaiachtigen aan , door de oranje-rode bessen. Maar ook de Pestvogel [Bombycilla garrulus]. In Duitsland maakt men er likeur van.[Sanddornlikör]De Kastanje, Walnoot, Eik en Beuk zijn in dit jaargetijde ook vruchtdragend. Aan deze vruchten doen zich vooral Gaaien en Eekhoorns tegoed. maar ook onze kinderen maken er mooie werkstukjes van op school en thuis.

Wilde roos.

De Wilde roos met zijn oranje/rode rozenbottels en de Vlier en Braam,
met hun diep aubergine-kleurige vruchten, voeden vele vogels.
In dit jaargetijde rijzen de paddenstoelen de grond uit. De Geschubde inktzwam, Vliegenzwam en Eekhoorntjesbrood, staan soms in een cirkel, de zgn. "Heksenkring".
Ik zou zo zeggen: "kijk vooral naar dit moois, zolang het kan, want als de eerste nachtvorst komt, zijn de mooiste paddenstoelen verdwenen.

Peperboompje.

Walnoot. [Nog in de schil.]

Vlierbessen.

Herfst.

Gelderse roos

Deutsch: Herbst
English: Autumn
Dit is weer het jaargetijde van veel wind en regen, maar ook de tijd van de vogeltrek, waarin de vogels vanuit het noorden naar ons land komen en onze vogels wat zuidelijker gaan bivakeren.
Elk jaar keert dit fenomeen terug. De vele groene kleuren van de zomer, maken plaats voor de herfstkleuren: rood, geel, oranje en soms zwart. Aan de eens zo fraai bloeiende bomen en struiken hangen nu allerlei gekleurde vruchten en zaden. Deze zaden zullen worden gegeten door zoogdieren en vogels als: Merel, Spreeuw, Pestvogel, Kramsvogel en Koperwiek. Maar ze worden ook verspreidt door de wind. Denk eens aan de zaden van de Paardenbloem en de ragfijne zaden van de Wilg en de pluizen van de Iep.

Blauwe bladscheerder

Het is zeer raadzaam om de laaghangende bramen NIET te eten. Dit i.v.m. besmetting door de "Vossenlintworm".

Meidoorn

Sommige zaden en vruchten zijn te hard voor vele vogels maar worden dan door de Gaai, Eekhoorn en de Notenkraker gegeten. De Gaaien en Eekhoorns verzamelen de noten en vruchten in hun "wintervoorraadkast" door ze in de winter

Blauwe druif

weer op te zoeken en op te eten. Maar ook de Appelvink kan wel een nootje kraken. Het gaat hun niet om het vruchtvlees, maar om de harde pit.
De blauwe en witte druiven bij ons in de tuin, zijn zo zuur, dat ze alleen door de vogels worden gegeten.

Zo helpt de dierenwereld ongewild mee om de zaden van bomen en struiken te verplaatsen naar een andere plek. De onverteerbare zaden verlaten het lichaam via de ontlasting en zullen op een andere plek tot ontwikkeling komen.

Vuurrode heidelibel

Knobbelzwanen ringen.

Knobbelzwaan: Cygnus olor
Deutsch: Höckerschwan, English: Whooperswan.
Sinds 1999 ben ik vrijwillig medewerker van de Zwanenwerkgroep Avifauna Groningen. Dat betekent dat ik dit jaar voor het 15e seizoen meehelp om de Knobbelzwanen in onze provincie te vangen en te ringen. In dit jaar ringden we een 100-tal

De Knobbelzwanen uit het Biessummerbos met 5 jongen.

zwanen ook nog met gele halsbanden.
Samen met ringer Jan Beekman, Henk Koffijberg, André Boven en ikzelf zijn we met in totaal 107 jaar vang- en ringervaring op pad gegaan. Om half 10 vertrokken we naar de eerste vangplek in Delfzijl. Ons eerste paar had nog slechts 1 grauw jong. Het 2e witte jong was nergens te vinden. Waarschijnlijk ligt die ergens dood.
Het tweede paar zat aan de |Zomerdijk in Heveskes/Oterdum. Deze familie, met 3 grauwe jongen had ik toevallig ontdekt tijdens een wandeling. Na deze ringsessie via Meedhuizen en Tjuchen reden we naar Appingedam. Het paartje met 4 jongen in Tjuchem zat midden in het Afwateringskanaal en niet te vangen. "Dat proberen we vanmiddag nog wel even weer" zei Jan Beekman. Het bekende paartje langs de Langerijp in Appingedam, had helaas geen jongen dit jaar. Henk heeft, met al zijn ervaring, nog geprobeerd om het vrouwtje met de hand te vangen, maar dat lukte niet.

Het toevallig gevonden paartje met 3 jongen.

Ik had het vermoeden dat het paartje uit het Biessummerbos was vertrokken in de richting van Marsum. Even een gesprekje met een plaatselijke boer leverde een bevestiging op van mijn vermoeden. Volgens de boer waren er 3 jongen. Toen we de familie zagen waren er nog 5 jongen van de 7 over. In elk geval nog 2 meer als de boer dacht.
Van Marsum naar Wirdum. Hier had ik afgelopen zondag nog 2 volwassen vogels in het weiland, langs een rietkraag, gezien. We vonden het paar met 1 groot jong langs de Bolhuislaan. Het paar had slechts 1 jong overgehouden van in totaal 7 jongen.

Henk kijkt even waar de zwanen zitten.

In het natuurgebied Hoeksmeer zat slechts 1 paartje zonder jongen. In de omgeving van Woudbloem was een paartje gezien met jongen. Dit paar zat op een grote plas en niet te vangen. Wel hebben we een ander paar gevonden met 3 jongen in de omgeving van het Riepmabos. Hier ook een Draaihals [Jynx torguilla].
Van het Riepmabos, inmiddels was het al 6 uur, nog even weer naar Tjuchem. En ja hoor ze zaten nu in een smalle sloot langs de Hoofdweg en heel makkelijk te vangen. Vorig jaar had dit paar nog 8 jongen, maar dit jaar maar 4.

Ringnummer 996N 996N, het oudste gevangen mannetje van deze dag.

Uit bovenstaande verhaal blijkt dus dat niet alle jongen groot worden en het aantal jongen per paar, per jaar, sterk verschilt.
Tegen 7 uur was ik  na een geweldige vang- en ringdag weer thuis.
TOT VOLGEND JAAR.

Bijzondere Boerenzwaluw. [Hirundo rustica].

Duits: Rauchschwalbe
Engels: Swallow

De "normaal"gekleurde Boerenzwaluw kent iedereen. Soms word je attent gemaakt op een "bijzondere" gekleurde vogel.
Deze zomer gebeurde mij dit twee keer. De eerste melding kreeg ik op 23 juni. Het ging om een nestje met 6 jongen, 4 gewone- en 2 bontgekleurde. Een dag later ben ik wezen kijken, maar helaas, de jongen waren uitgevlogen. We hebben met 2 mensen het hele dorp afgezocht, maar niet gevonden.

"Bonte" Boerenzwaluw van het eerste broedsel.

Afgelopen maandag [12 augustus] kwam er een tweede melding op hetzelfde adres. Weer in hetzelfde nest een nestje met 5 jongen [3 gewone en 2 bontgekleurde]. Nu zaten ze nog in de nestkom en dus goed te fotograferen. We noemen deze afwijkende kleur bij vogels, een vorm van Leucisme.

De 5 jongen van het tweede broedsel.

De twee verschillende kleuren naast elkaar. 

Zoals het er nu naar uit ziet, vliegen ze eind deze week uit en dan krijg ik de gelegenheid om de op uitvliegen staande jongen op de gevoelige plaat te zetten.
De jongen wilden niet wachten tot eind van de week en verlieten al op
woensdag 14 augustus het nest. Toen ik er was, zaten er nog 2 jongen buiten het nest en een foto gaat hierbij.

De laatste 2 jongen zitten al buiten het nest, klaar om uit te vliegen.